Ở trận tranh huy chương đồng bóng đá nữ ASIAD Aichi-Nagoya diễn ra ngày 2, đội tuyển nữ Trung Quốc thua đội tuyển nữ Hàn Quốc 0-1 và khép lại hành trình lần này ở vị trí thứ tư. Đây là thành tích tệ thứ hai trong lịch sử ASIAD của đội tuyển nữ Trung Quốc, chỉ hơn vị trí thứ năm tại ASIAD Incheon 2014, đồng thời là lần thứ ba trong lịch sử đội không bước được lên bục nhận giải ASIAD.
Ngày 2 tháng 10, các cầu thủ đội Trung Quốc sau trận đấu. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Với đội tuyển nữ Trung Quốc đang trong giai đoạn đau đớn của quá trình chuyển giao thế hệ, lại bị chấn thương dày vò, việc lọt vào tứ kết chỉ miễn cưỡng hoàn thành nhiệm vụ cơ bản. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn thứ hạng là những điểm hụt về năng lực và thế bế tắc chiến thuật mà đội tuyển nữ Trung Quốc bộc lộ trong quá trình thi đấu.
Vòng bảng hòa Uzbekistan 1-1, lần đầu trong lịch sử đội không đánh bại được đối thủ; tứ kết hòa Việt Nam 0-0 sau 90 phút, cũng là lần đầu trong lịch sử đội không thắng được đối phương trong thời gian thi đấu chính thức; bán kết thua Triều Tiên 0-2, gần như không có sức phản kháng suốt trận; trận tranh huy chương đồng thua Hàn Quốc 0-1, lại là lần đầu kể từ năm 2015 thua đối thủ trong một trận chính thức. Hành trình ASIAD lần này cho thấy sức cạnh tranh của đội tuyển nữ Trung Quốc ở châu Á đã tụt rõ rệt.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ đội Hàn Quốc Noh Jin-yeong (thứ ba từ phải) dứt điểm ghi bàn trong trận. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Ở mặt tấn công, qua 3 trận loại trực tiếp đội Trung Quốc tung 45 cú sút, 15 cú trúng khung thành, nhưng chỉ đổi được 1 bàn. Ở mặt phòng ngự, trước những đối thủ có thực lực rõ ràng kém hơn mình, đội Trung Quốc để lọt lưới liên tiếp 3 trận vòng bảng, và trong 6 trận chỉ có 1 trận giữ sạch lưới. Bóng cố định càng trở thành điểm yếu của đội Trung Quốc. Ở bán kết gặp Triều Tiên, đội Trung Quốc hai lần mất bàn từ tình huống bóng cố định. Sau trận, huấn luyện viên trưởng Milicic nói bóng cố định là trọng tâm hàng đầu khi chuẩn bị trận tranh huy chương đồng, đội dành hơn bốn phần mười thời gian tập cho các tình huống bóng cố định. Thế nhưng trận tranh đồng mới đá được 4 phút, đội Trung Quốc lại mất bàn khi phòng ngự bóng cố định.
Đội trưởng Ngô Hải Yến sau trận nói thẳng: "Thực ra trước đây bóng cố định là một thế mạnh của chúng tôi, chúng tôi ghi được rất nhiều bàn từ bóng cố định. Bóng đá là đối thủ nghiên cứu mình, mình cũng nghiên cứu đối thủ, có lẽ ở những chi tiết chúng tôi chưa làm tốt bằng người khác."
Ngày 29 tháng 9, cầu thủ đội Triều Tiên Myong Yu-seong (thứ tư từ phải) ăn mừng bàn thắng trong trận. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Tinh thần chiến đấu của đội tuyển nữ Trung Quốc không phải bàn cãi. Trong trận, các cầu thủ luôn giữ cường độ chạy và va chạm ở mức cao, khi bị dẫn không bỏ cuộc, không buông lỏng. Ngô Hải Yến nói: "Chúng tôi không đánh mất niềm tin, vẫn luôn cố gắng tạo cơ hội." Nhưng thể thao thành tích cao, nếu không lấy thực lực kỹ chiến thuật vững làm nền, chỉ dựa vào tinh thần thì không thể giành chiến thắng.
Không thể phủ nhận, chấn thương và đội hình không đủ quân là yếu tố quan trọng khiến đội thi đấu dưới sức lần này. ASIAD kỳ này nhiều cầu thủ đang khoác áo các câu lạc bộ châu Âu vắng mặt, cộng thêm làn sóng chấn thương nặng ập tới: thủ môn trụ cột Trần Thần rút lui vì chấn thương trước giải, hạt nhân tuyến giữa Trương Lâm Diễm dính chấn thương nặng ở vòng bảng, còn Vương Sương, Trương Duệ, Lý Tình Đồng, Vương Ái Phương và một số cầu thủ thì luôn cắn răng thi đấu trong tình trạng mang thương. Những điều đó đã làm suy yếu sức chiến đấu của đội ở mức lớn.
Tuy nhiên, điều đáng nhìn lại hơn những khó khăn khách quan là điểm yếu chiến thuật, trình độ giải trong nước và những vấn đề khác. Về sai sót bóng cố định, Milicic sau trận thừa nhận "tập chưa đủ, năng lực cầu thủ và vận may không tốt, cả ba đều có phần", nhưng đồng thời ông nhấn mạnh "vị trí đứng ban đầu và vị trí lùi về phòng ngự không có vấn đề". Thế nhưng một đội cứ lặp lại cùng một cách mất bàn thì rõ ràng không thể chỉ đổ cho vận may.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ đội Trung Quốc Ngô Hải Yến (thứ hai từ phải) ôm huấn luyện viên trưởng đội Trung Quốc Ante Milicic (thứ hai từ trái) sau trận. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Về chuyện hàng công "bí đường vào khung thành", Milicic đổ cho giải vô địch trong nước. Ông cho rằng trình độ thi đấu và cường độ va chạm của giải nội địa chưa đủ, khiến cầu thủ thiếu tôi luyện ở những trận có áp lực cao, phản ứng tại chỗ và khả năng dứt điểm khó được nâng lên, còn đợt tập trung ngắn của đội tuyển căn bản không trị được tận gốc điểm yếu kỹ thuật. Đồng thời, các vị trí hạt nhân bên phía tấn công ở giải trong nước phần nhiều do ngoại binh nắm giữ, cầu thủ nội thiếu cơ hội rèn luyện ổn định, dẫn tới đội tuyển có kho nhân tài tấn công mỏng.
Phân tích của Milicic có lý ở một mức độ nhất định, nhưng đổ hoàn toàn việc tấn công bế tắc cho giải vô địch thì ít nhiều có ý thoái thác trách nhiệm. Dù sao việc thiết kế chiến thuật tấn công của đội tuyển và tính trúng đích của các bài tập chuyên biệt chưa đủ mạnh, ban huấn luyện khó chối bỏ trách nhiệm với những vấn đề này.
Ngoài ra, tiến trình chuyển giao thế hệ bị chậm cũng đẩy đội tuyển nữ Trung Quốc vào khủng hoảng đứt gãy nhân tài. Ở vài trận then chốt của ASIAD kỳ này, trục dọc của đội vẫn dựa vào ba lão tướng: Vương Sương 31 tuổi, Ngô Hải Yến 33 tuổi và Trương Duệ 37 tuổi. Hàng công phụ thuộc rất nhiều vào khả năng cá nhân của Vương Sương. Một khi cô rơi vào vòng vây, đội đều bế tắc ở khâu tổ chức giữa sân, phối hợp công phá một nửa sân và cú dứt điểm cuối cùng.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ đội Trung Quốc Vương Sương sau trận. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Những vấn đề này tuyệt nhiên không phải chuyện lạnh trong một ngày. Vài năm gần đây, đội tuyển nữ Trung Quốc nhiều lần thua đậm trước các đội mạnh châu Âu và châu Mỹ, hố ngăn cách thực lực với các đội hàng đầu thế giới tiếp tục bị kéo rộng. Lợi thế vốn có trên sân châu Á cũng không còn, không chỉ không thể đi tiếp từ vòng loại khu vực châu Á của Olympic Paris, mà về cường độ đối kháng và hệ thống chiến thuật đã tụt hậu toàn diện so với Nhật Bản, Triều Tiên và Australia, thậm chí ngày càng vất vả khi đối đầu các đội ở nhóm giữa và nhóm dưới của châu Á.
Trước hiện thực khắc nghiệt, Ngô Hải Yến nhấn mạnh niềm tin và sự kiên nhẫn: "Mỗi trận đấu đều là một trải nghiệm, đều là sự trưởng thành. Ở tầm châu Á chúng tôi cũng có lợi thế của mình, quan trọng nhất là tìm cách kéo những điểm yếu lên, đừng trật khỏi quỹ đạo ở tầm châu Á." Cô nói: "Chúng tôi vẫn luôn cố gắng tiến bộ, nhưng cũng cần thời gian. Qua những trận này, điều quan trọng nhất vẫn là đừng đánh mất niềm tin. Cầu thủ trẻ trưởng thành cần một quá trình, cũng hy vọng giải của chúng tôi, kể cả mọi mặt, đều có thể tiến bộ. Như vậy dù là từng cá nhân hay bóng đá Trung Quốc, đều sẽ ngày càng tốt hơn."
Ngày 17 tháng 9, cầu thủ đội Trung Quốc Ngô Hải Yến (giữa) trước trận. Phóng viên Tân Hoa Xã Giả Hạo Thành chụp.
Nhưng sự khắc nghiệt của thể thao thành tích cao nằm ở chỗ, chỉ tự mình tiến bộ là chưa đủ. Chỉ khi chạy nhanh hơn tốc độ tiến bộ của đối thủ mới đứng vững được trong cuộc cạnh tranh. Cuộc đua trên sân không chờ bất kỳ ai, càng không đi theo nhịp trưởng thành của riêng một đội. Nửa đầu năm sau, vòng loại Olympic và World Cup nữ đều sẽ khởi tranh. Muốn giành lấy chỉ 2,5 suất Olympic trong cuộc cạnh tranh gay gắt ở khu vực châu Á, muốn chặn đà trượt và thoát khỏi đáy, đội tuyển nữ Trung Quốc phải hoàn thành một cuộc cải cách chạm tới gốc rễ.
Từ việc huấn luyện viên trưởng Milicic ở lại hay ra đi, tới việc tăng tốc quá trình chuyển giao thế hệ, rồi hoàn thiện hệ thống đào tạo trẻ và nâng chất lượng giải trong nước, mỗi vấn đề đều cần được giải quyết gấp. Sân đấu tiếp theo sẽ không chờ đội tuyển nữ Trung Quốc hội đủ mọi thứ. Thời gian còn lại để đội tuyển nữ Trung Quốc sửa sai, trưởng thành và lột xác, không còn nhiều.
