Vương Cần Bá, phóng viên đa phương tiện của Titan Sports thường trú tại Italia

Ở bán kết bóng đá nam ASIAD, Trung Quốc thua Hàn Quốc 1-2. Thất bại này để lại không ít tiếc nuối, nhưng cũng cho thấy hy vọng: triết lý của Antonio là đúng đắn, các cầu thủ Trung Quốc trong hệ thống của ông không chỉ chơi tự tin mà còn chơi thông minh.

Trước đây tôi từng phân tích riêng về "đơn thuốc" mà Antonio kê cho bóng đá Trung Quốc, cốt lõi là đặt phòng ngự khu vực và sự cân bằng tổng thể lên hàng đầu. Giống như Houghton, Antonio là người thầy dạy bù cho bóng đá Trung Quốc.

Ở điểm này, đội tuyển Trung Quốc học khá tốt, liên tiếp đạt thành tích ổn định tại U23 châu Á và ASIAD. Nhưng thất bại trước Hàn Quốc cũng cho thấy chúng ta chưa học đến nơi đến chốn cách phòng ngự khu vực, nhiều chi tiết vẫn cần cải thiện. Chẳng hạn, cả hai bàn thua đều có thể tránh được.

Trước hết nói về bàn thua đầu tiên. Trận đấu còn chưa kết thúc, cụm từ "Từ Bân mắc lỗi" đã lên top tìm kiếm, dư luận như vậy thật khiến người ta cạn lời. Cách xử lý của Từ Bân quả thực chưa đủ gọn gàng, nhưng gốc rễ vấn đề nằm ở chỗ khâu phòng ngự bóng chết của chúng ta mắc sai lầm mang tính nguyên tắc. Tiền đạo cao hơn 1m90, đang thi đấu ở châu Âu của đối phương lại không có ai chuyên theo kèm trong tình huống phạt góc. Ngô Hy ban đầu định kèm cầu thủ Hàn Quốc đứng trước mặt anh ta, đến khi bóng bay tới mới lùi lại, đương nhiên không thể gây nhiễu hiệu quả; còn cầu thủ Trung Quốc đứng gần tiền đạo này nhất thì từ đầu đến cuối không áp sát.

Ở châu Âu, tư duy chủ đạo trong phòng ngự bóng chết là kết hợp khu vực và kèm người: vừa phải bảo đảm khoảng trống trước khung thành được bao quát, vừa phải có người chuyên theo dõi các cầu thủ đánh đầu chủ lực của đối phương. Hàn Quốc đưa bóng về cột xa tìm tiền đạo cao to là miếng đánh rất kinh điển, thậm chí có thể nói là quá quen thuộc. Theo lý, bên cạnh cầu thủ Hàn Quốc bật nhảy phải có hai cầu thủ Trung Quốc kẹp lại tranh chấp, nhưng thực tế chỉ có một người, và phòng ngự khá miễn cưỡng. Lý Hạo phán đoán đúng hướng khi bay người cứu thua, nhưng cơ thể và tư thế tay chưa đủ duỗi: một là thời gian phản ứng không đủ, hai là bản thân Lý Hạo vốn là thủ môn có khả năng đọc diễn biến trận đấu khá tốt, anh cũng không ngờ đối phương có thể đánh đầu thoải mái đến vậy, lại còn đánh bóng về hướng ngược lại với anh.

Bước ngoặt của bàn thua thứ hai là việc Mao Vĩ Kiệt rời sân. Mao Vĩ Kiệt thuộc nhóm cầu thủ thể hiện nhãn quan chiến thuật khá cao dưới thời Antonio. Pha kiến tạo cho Vương Ngọc Đống ở hiệp một vô cùng đúng lúc; sang hiệp hai, trước khi bị thương, anh và Dương Hy luôn chủ động tăng tốc, không ít lần phát động tấn công từ cánh phải. Phòng ngự không bao giờ chỉ có phòng ngự, những pha dâng cao tấn công đúng lúc ấy đã tạo áp lực lớn lên Hàn Quốc. Đồng thời, Mao Vĩ Kiệt và Dương Hy cũng phối hợp phòng ngự rất tốt ở cùng một biên: Eom Ji-sung dù từng vượt qua Dương Hy, nhưng sau khi đột phá, khoảng trống để anh kiến tạo thực ra rất hẹp. Đây chính là bí quyết của phòng ngự khu vực — ngay cả khi đối thủ đã hoàn thành pha đột phá, họ vẫn rơi vào thế khó xử lý.

Đáng tiếc, Mao Vĩ Kiệt bị chấn thương mắt cá phải rời sân, cầu thủ vào thay Mộc Tháp Lực Phủ lại hiểu sai về phòng ngự khu vực. Khi đối thủ cầm bóng trong khu vực của bạn, bạn quả thực không có nghĩa vụ nhất định phải cướp được bóng, nhưng bạn phải gây áp lực liên tục và hiệu quả lên người cầm bóng, khiến anh ta không thể xử lý thoải mái. Mộc Tháp Lực Phủ mắc một lỗi rất cơ bản: anh nghĩ chỉ cần chọn đúng vị trí, đứng vững, không để Eom Ji-sung dẫn bóng qua là đủ. Nhưng một khi thiếu áp lực và sự gây nhiễu cần thiết, đối phương có thể dễ dàng tạt bóng, tìm đến khoảng trống ở khu vực phòng ngự bên kia của Trung Quốc để đồng đội băng lên dứt điểm. Bạn để đối thủ chuyền thoải mái như vậy, nếu Eom Ji-sung còn chuyền không tốt thì anh ta không xứng với hai chữ "chuyên nghiệp".

Thất bại như vậy chưa chắc đã là điều xấu với bóng đá Trung Quốc. Nó cho thấy rõ rằng cả liên minh đào tạo kỹ năng cơ bản cho cầu thủ trẻ lẫn giải chuyên nghiệp của chúng ta đều chưa đủ năng lực nâng ý thức kỹ chiến thuật cơ bản nhất của cầu thủ lên mức cao, hai chữ "chuyên nghiệp" của chúng ta còn quá nhiều hơi nước. Nhưng công việc huấn luyện của Antonio luôn có giá trị, năng lực thi đấu của không ít cầu thủ đã được nâng lên rõ rệt dưới tay ông, điều này ai cũng thấy. ASIAD vẫn chưa kết thúc, hy vọng đội tuyển Trung Quốc có thể biến tiếc nuối thành động lực, giành huy chương đồng ASIAD, đồng thời nghiêm túc rút kinh nghiệm từ thất bại này để tiến bộ hơn nữa.